Исламдық мұра (фараид) Құран бойынша бөлінеді (4:11, 4:12, 4:176): жұбайы, ата-анасы, қыздары мен әпке-қарындастары бекітілген үлес алады, қалдық — асабаға (ұл қыздың екі үлесін алады). Үлестер мұрадан көп болса — ауль, қалдықты алатын адам болмаса — радд қолданылады. Бөлуге дейін қарыздар мен өсиет (1/3-ке дейін) орындалады. ҚР заңы бойынша бір кезектегі мұрагерлер тең (АК 1061-бабы), шариғат бойынша нотариустағы келісіммен бөлуге болады.
Ислами мұра калькуляторы (Фараиз)
Шариғат нормалары бойынша мұраны бөлу
⚠️ Маңызды ескерту
Бұл калькулятор тек ақпараттық мақсатта
Нақты мұра бөлу үшін білікті ислам ғалымына (алимге) хабарласыңыз
Жеке қарауды қажет ететін күрделі жағдайлар бар
Мұраның жалпы сомасы
Мұраға қалатын мүліктің жалпы құнын енгізіңіз
Отбасыны жылдам баптау
Отбасы құрамы
Балалар
Ұлдар мен қыздар санын көрсетіңіз
Ата-ана
Ағалар мен апалар
Қайтыс болғанның туған бауырлары
Бөлу сценарийлері
Балаларымен
Мұраны бөлу
Әйелі
Балалары болса 1/8
Әке
Ұлы болса 1/6
Ана
Балалары немесе екі және одан көп бауыры болса 1/6
Ұлдар (2)
Қайтыс болғанның туған ұлдары
Қыздар (1)
Ұлдармен бірге қалдық: қыздың үлесі ұлдың үлесінің жартысы
Мұра принциптері
Бекітілген үлестер (Фараид)
Қалдық үлестер (Асаба)
Есептеу мысалдары
Мысал 1: Әйелі, екі ұлы және қызы
Мысал 2: Күйеуі, анасы және ұлдары
Мысал 3: Баласыз әйел
Құқықтық база
Зайырлы құқық
- Азаматтық кодекске негізделген
- Бір кезектегі мұрагерлердің тең үлестері (АК 1061-бабы)
- Өсиет жасау мүмкіндігі
- Мемлекеттік тіркеу
Ислам құқығы
- Құран мен Сүннеге негізделген
- Үлестер бекітілген және өзгермейді
- Барлық мұрагерлердің құқықтарын қорғайды
- Байлықтың шоғырлануын болдырмайды
Құқықтық жоспарлау
Алдын ала жоспарлау дауларды болдырмауға көмектеседі
Құқық көздері
Құран мұра туралы
«Жұбайларыңыз қалдырғанның жартысы сіздікі...» (4:12)
Сүнне
Пайғамбардың (с.а.с.) тәжірибесі Құран нормаларын толықтырады
Ижма
Мұра мәселелері бойынша ғалымдардың бірауызды пікірі
Күрделі жағдайлар
Ерекше ережелер
Мұра алуға кедергілер
Калькулятор шектеулері
Барлық күрделі жағдайларды ескермейді
Маман растауы қажет
Алиммен кеңесуді алмастырмайды
Әртүрлі мазхабтарда әртүрлі болуы мүмкін
Заңды құжат болып табылмайды
Практикалық қолдану
Жоспарлау үшін
Құқықтық аспектілер
Исламдық мұраның даналығы
Әділдік принципі
Әділ бөлу — исламдық мұраның негізі
Отбасына қамқорлық
Ислам барлық отбасы мүшелерін қорғауды қамтамасыз етеді
Әлеуметтік тұрақтылық
Мұра жүйесі әлеуметтік тұрақтылыққа ықпал етеді
Жағдайлардың бірегейлігі
Әр мұра жағдайы бірегей
Қайдан көмек алуға болады
Діни кеңес
Қайдан көмек алуға болады
Мұсылмандарға кеңес
Мұсылмандарға өмір сүріп жатқанда шариғат нормалары бойынша өсиет жазу ұсынылады
Математикалық сұлулық
Фараид ғылымы
Мұраны бөлу ғылымы — исламдағы ең маңыздылардың бірі
Тарихи маңызы: Исламдық мұра құқығы — тарихтағы алғашқы жүйелендірілген жүйелердің бірі
Заманауи өзектілік: Исламдық мұра принциптері бүгін де өзекті
Жауапкершіліктен бас тарту
Калькулятор шамамен есептеу береді
Заң кеңесі болып табылмайды
Нақты есептеу үшін маманға хабарласыңыз
Есептеу мысалдары
Мүлік 50 млн ₸. Балалары бар әйелі 1/8 алады.
- • Әйелі 1/8 = 6,25 млн
- • Қалдық 43,75 млн 2:2:1 = 17,5/17,5/8,75 болып бөлінеді
Мүлік 30 млн ₸, мақсатқа өсиет етілгені 10 млн (1/3 шегі).
- • Өсиет ≤ 1/3 = 10 млн
- • Қалдығы фараид бойынша
Мүлік 20 млн, қарыздар 5 млн, жерлеу 500 мың.
- • Алдымен қарыздар/жерлеу
- • Содан кейін өсиет
- • Содан кейін фараид
Қарыздар мен өсиет — бірінші кезекте
Мүліктен алдымен марқұмның қарыздары мен жерлеу шығындары өтеледі. Өсиет (мүліктің 1/3-нен аспайтын) мұрагер емес адамдар үшін орындалады.
Бекітілген үлестер (фараид)
Құран (4:11, 4:12, 4:176): күйеуі — 1/2 немесе балалары болса 1/4, әйелі — 1/4 немесе 1/8; анасы — 1/3 немесе 1/6 (балалары не екі және одан көп бауыры болса); әкесі — балалары болса 1/6; ұлсыз қыздар — жалғызына 1/2, екі және одан көбіне 2/3; ағасы мен қызы жоқ туған әпке-қарындастар — дәл солай. Жұбайы, әкесі және анасы болып, баласы болмаса, анасы қалдықтың 1/3 бөлігін алады (ұмария).
Қалдық — асабаға, содан кейін ауль немесе радд
Қалдықты асаба кезекпен алады: ұлдар қыздармен бірге (2 : 1), содан кейін әке, содан кейін туған аға-інілер әпке-қарындастармен бірге (2 : 1), содан кейін әпке-қарындастар қыздармен бірге. Ұл мен әке бауырларды мұрадан шығарады. Бекітілген үлестер сомасы мұрадан көп болса — ауль (барлық үлес пропорционалды азаяды), асаба болмаса — радд (қалдық жұбайдан басқа үлес иелеріне қайтарылады).
Ұл : Қыз = 2 : 1ҚР-дағы зайырлы құқық
Азаматтық кодекс бойынша бір кезектегі мұрагерлер (балалар, жұбай, ата-ана) тең үлес алады (АК 1061-бабы). Шариғат бойынша мұра ашылғаннан кейін мұрагерлердің нотариаттық келісімімен бөлуге болады (АК 1060-бабының 4-тармағы), міндетті мұрагерлердің құқықтарын қозғамай (АК 1069-бабы).
Жиі қойылатын сұрақтар
Есеп исламдық құқықтың классикалық нормаларына негізделген. Нақты сұрақтар бойынша Қазақстан мұсылмандарының діни басқармасына (ҚМДБ) жүгініңіз.