Бизнес ROI калькуляторы

ROI (Return on Investment) — инвестициялардың рентабельділігі, таза пайданың салынған қаражатқа қатынасы. Қазақстандағы шағын бизнес үшін жылдық 20-30% ROI — норма, 30-50% — өте жақсы, 50%-дан жоғары — ерекше (бірақ әдетте тәуекелмен байланысты). ҰБРК базалық мөлшерлемесінен (2026 жылы 14,25%) төмен ROI ақшаны депозитке салу тиімдірек екенін білдіреді.

NPV (Net Present Value) — таза келтірілген құн, болашақтағы ақша ағындарын қазіргі сәтке келтірілген сома мен бастапқы инвестициялардың арасындағы айырма. Егер NPV > 0 болса — жоба ақшаның уақыттағы құнынан көп әкеледі, оны бастаған жөн. Егер NPV < 0 болса — жоба балама салымдар тұрғысынан зиянды. Дисконт мөлшерлемесі әдетте = ҰБРК мөлшерлемесі + 5-10% тәуекелдік сыйлықақы.

2026 жылғы 1 қаңтардан жаңа Салық кодексі бойынша 3 арнайы салық режимі қалды (7-нің орнына): өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған АСР (ЖТС 0% + әлеуметтік төлемдер 4%, табыс шегі 300 АЕК/ай ≈ 1 297 500 ₸), оңайлатылған декларация (ЖК және ЖШС үшін айналымнан 4%, оған бұрынғы бөлшек салық қосылды) және шаруа/фермер қожалықтарына арналған АСР. Патент негізіндегі режим (1% мөлшерлеме) жойылды — бұрынғы патент иелері өзін-өзі жұмыспен қамтығандар режиміне көшеді. Арнайы режимдерге балама — жалпыға ортақ режим (КТС 20% / ЖТС 10% пайдадан + әлеуметтік салық). Оңайлатылған режим жылдық айналым 600 000 АЕК-ке дейін болғанда қолайлы. Таңдау қызмет түріне, айналымға және шығыстар үлесіне байланысты.

ҚР-дағы бизнестің әр түрі үшін өтелім нормалары: қоғамдық тамақтану нүктесі 1,5-3 жыл, бөлшек сауда 1-2 жыл, қызметтер (барбершоп, салон) 1-2 жыл, өндіріс 3-5 жыл, IT және онлайн-сервистер 2-4 жыл. 5 жылдан астам өтелім мерзімі күрделі негіздеуді қажет етеді. Қатар инфляцияны ескере отырып дисконтталған өтелім мерзімін санаған жөн.

Залалсыздық нүктесі (BEP) — түсім барлық шығыстарды (тұрақты + айнымалы) жабатын және пайда нөлге тең болатын сату көлемі. BEP-ті төмендету жолдары: тұрақты шығыстарды (жалдау, жалақы) азайту, маржиналдықты арттыру (бағаны көтеру немесе өзіндік құнды төмендету), процестерді оңтайландыру және тұрақты шығыстардың бір бөлігін айнымалыға (аутсорсинг, кесімді еңбекақы) ауыстыру.