Деректер 2026 жылға өзекті
Қысқаша жауап

Касса алшақтығы = күндік түсім × ақша циклі (CCC = DSO + DIO − DPO). Айлық түсім 15 млн ₸ және цикл 50 күн (45 + 20 − 15) болса, алшақтық — 25 млн ₸, ең аз резерв — алшақтық пен 30 күндік шығын (шығын 12 млн болғанда 37 млн ₸). Алшақтықты овердрафт, факторинг, жеткізушінің кейінге қалдыруы және СК 133-бабы бойынша салықты кейінге қалдыру жабуға көмектеседі.

Кассалық алшақтық калькуляторы

DSO/DPO/DIO айналым капиталы циклдары

Есеп оңайлатылған — нақты алшақтық маусымдылыққа байланысты.

Бизнес параметрлері

₸

Сатулар бойынша орташа кіріс, ₸

₸

Сатып алу + жалдау + жалақы + салық, ₸

45 күн
0 күн120 күн

Days Sales Outstanding — клиенттер орта есеппен қанша күн төлейді

15 күн
0 күн120 күн

Days Payable Outstanding — жеткізушілерге қанша күнде төлеу

20 күн
0 күн180 күн

Days Inventory Outstanding — тауар қанша күн сақталады

Өтімділік болжамы

Кассалық алшақтық көлемі
25 000 000 ₸
Циклді жабу үшін қажетті айналым қаражаты
Ақша циклі (CCC)
CCC = DSO + DIO − DPO
50 күн
Оң — ақша «ілінеді»
Минималды ақша қоры
30 күн шығынды + алшақтықты жабады
37 000 000 ₸
Кіріс / күн
500 000 ₸
Шығын / күн
400 000 ₸
CCC = DSO + DIO − DPO = 45 + 20 − 15 = 50 күн

Басқару кеңестері

  • •DSO 45 күн — 30 күннен көп: клиенттермен төлем шарттарын қайта қарастырыңыз.

Өсу кезіндегі болжам

Кіріс өскенде кассалық алшақтық

+10%
27 500 000 ₸
+20%
30 000 000 ₸
+50%
37 500 000 ₸

Алшақтықты жабу жолдары

Банк овердрафты
ҰБ базалық мөлшерлемесі 15,75% кезінде бизнеске арналған мөлшерлемелер әдетте жылдық 20%-дан жоғары; лимит — шот бойынша айналымның үлесі. Шарттарын банктен нақтылаңыз.
Факторинг
Дебиторлықты банкке 90-95%-ға сату.
Салық бойынша кейінге қалдыру
СК 133-бабы бойынша 6 айға дейін кейінге қалдыру немесе 36 айға дейін бөліп төлеу — маусымдық бизнесте, форс-мажорда және басқа да бірқатар жағдайда. Кепілсіз не мүлік кепілімен немесе банк кепілдігімен беріледі; төлем көзінен ұсталатын салықтарды ауыстыруға болмайды, ауыстырылған сомаға өсімпұл есептеледі.
Жеткізушілерден кейінге қалдыру
30-ның орнына 45-60 күнге келісіңіз — тегін қаржыландыру.

Жиі қойылатын сұрақтар

Бұл клиенттер әлі төлемеген, бірақ жеткізушілерге, жалақыға төлеу керек болған жағдай.
CCC = DSO + DIO − DPO. CCC = 30 күн болса, сізге 1 ай операцияға қаражат керек.
1) DSO қысқарту: алдын ала төлем 30-50%. 2) DPO арттыру: жеткізушілермен кейінге қалдыру. 3) DIO азайту: қорларды оңтайландыру.
Иә — бұл ең жақсы сценарий: бизнес клиенттерден ақшаны жеткізушілерге төлегеннен бұрын алады. Көптеген ритейлерлер мен маркетплейстер осылай жұмыс істейді (классикалық мысал — Amazon). Клиенттердің алдын ала төлемі және жеткізушілердің ұзақ кейінге қалдыруы арқылы қол жеткізіледі.
Минимум 30 күн операциялық шығын + алшақтық. Өсіп жатқан бизнеске — 60-90 күн.

Ресми дереккөздер:

Бұл қаржылық ұсыныс емес. Қаржылық шешімдер қабылдамас бұрын банкпен және тәуелсіз қаржы кеңесшісімен ақылдасыңыз.

Арнур Еркенбаев

Сарапшы қатысуы

Калькуляторларды жасауға қатысқан Арнур Еркенбаев — қаржы және несиелеу сарапшысы, портал Zanimaem.kz. Оның тәжірибесінің арқасында барлық есептеу формулалары мен ұсыныстар Қазақстан банк секторының нақты тәжірибесіне сәйкес келеді.

Жаңартылды: 27 қазан 2026