Жүктілік пен босану бойынша жәрдемақы
Жұмыс істейтін және жұмыс істемейтін ата-аналар үшін әлеуметтік төлемдерді есептеу
Жұмыспен қамту мәртебесі
ҚР-да декреттік (БжТ): әлеуметтік аударымдар төленген 12 айдағы орташа айлық табыс × 126 / 30 (Әлеуметтік кодекстің 78-бабы). Есепке алынатын табыс — айына 7 ЕТЖ-ден аспайды; аударымдар барлық 12 айға төленсе, жұмыскерде 1 ЕТЖ-ден кем емес. МӘСҚ тікелей алушының шотына төлейді, төлемнен 10% МЗЖ ұсталады.
Есептеу параметрлері
Босану түріне ҚР ЕК 99-бабы бойынша демалыс күндерінің саны, демек біржолғы төлем мөлшері байланысты.
Есептеу үшін максимум: 595 000 ₸ (7 ЕТЖ)
Есепке әлеуметтік аударымдар төленген табыс алынады: жалақы минус 10% МЗЖ, 1 ЕТЖ-ден кем емес және 7 ЕТЖ-ден аспайды (Әлеуметтік кодекс, 78, 85, 245-баптар)
24 айдағы табыс үзілістерге қарамастан 24-ке бөлінеді (Әлеуметтік кодекс, 85-бап 1-т.). Босануға дейінгі декреттік демалыс айлары, олар үшін әлеуметтік аударымдар төленбесе, нөлдік болып есептеледі, сондықтан бала күтімі бойынша төлем үзіліссіз сол жалақымен салыстырғанда әдетте 6–10%-ға аз шығады.
Егіз және үшем туғанда туу жәрдемақысы мен бала күтімі бойынша төлем әр балаға тағайындалады (Әлеуметтік кодекс, 79, 81, 84-баптар), демалыс — асқынған босанудағыдай, 140 күн (ЕК, 99-бап). «Нешінші бала» — туған балалардың біріншісінің реттік нөмірі.
Есептеу формулалары
Есептеу нәтижелері
Жүктілік және босану бойынша бір реттік төлем
Қалыпты босану: 126 күн (×4,2)
Баланы күтіп-бағу бойынша айлық төлем
Бір реттік төлем + 18 айлық жәрдемақы
Маңызды ақпарат
Жұмыс істейтін әйелдер үшін
- Төлем МӘСҚ-тан банк шотына
- Есептеу орташа жалақыға негізделеді
- Әлеуметтік аударымдар міндетті
- Есептеу соңғы 12 айдағы орташа табысқа негізделеді
- Ерте жұмысқа шығу мүмкіндігі
Жұмыс істемейтін әйелдер үшін
- Тұрақты мемлекеттік төлемдер
- Алдыңғы табысқа байланысты емес
- ХҚКО арқылы рәсімдеу
- Мемлекеттік бюджеттен төлемдер
- Әлеуметтік қолдаудың ең төменгі пакеті
Негізгі айырмашылық
Жұмыс істейтіндер табысқа негізделген төлемдер алады, жұмыс істемейтіндер - тұрақты сомалар
2026 жылғы ЕТЖ: 85 000 теңге: 85 000 ₸ • 2026 жылғы АЕК: 4 325 теңге: 4 325 ₸
Қазақстанда босануға байланысты демалыс 2026
Демалысты қашан бастау керек
Демалыс болжамды босану күнінен 70 күн бұрын басталады
Демалыс ұзақтығы
Демалыс құрылымы
Қажетті құжаттар
Қайда жүгіну керек
Жұмыс істейтін әйелдердің құқықтары
Жұмыс орнын сақтау кепілдігі
Жұмыс беруші демалыс кезеңінде жұмыс орнын сақтауға міндетті
Жұмыстан босатуға тыйым
Жұмыс беруші жүкті әйелді жұмыстан босата алмайды
Ерте жұмысқа шығу
Жәрдемақыны сақтай отырып, ерте шығуға болады
Жиі қойылатын сұрақтар
Декреттік төлемге қашан өтініш беру керек?
Болжамды босану күнінен 70 күн бұрын (жүктіліктің 30-аптасында)
Декреттік демалыс қанша уақытқа созылады?
Қалыпты босануда 126 күн, асқынған немесе көпұрықты босануда 140 күн.
Декретте жұмыс істеуге бола ма?
Иә, жұмысқа ерте шығуға болады: бала күтімі бойынша төлем бұдан тоқтатылмайды (Әлеуметтік кодекстің 86-бабы), ал жүктілік пен босану бойынша төлем бірден парақтың бүкіл кезеңіне тағайындалады (77-бап 3-т.). 01.01.2027 бастап (№ 306-VIII Заң) 86-бап алынып тасталады, ал күтім бойынша төлем анаға тағайындалады: баланың басқа заңды өкіліне — тек ана қайтыс болған жағдайда. Қазір оны бала күтімін жүзеге асыратын әлеуметтік сақтандыру жүйесінің кез келген қатысушысы, мысалы әкесі ала алады (84-бап 1-т.).
Жәрдемақы қалай есептеледі?
Соңғы 12 айдағы орташа табыс және әлеуметтік аударымдарды ескере отырып есептеледі.
Қадамдық нұсқаулық
1-қадам: Ауру парағын алыңыз
Жүктіліктің 30-аптасында емханада ауру парағын алыңыз
2-қадам: Өтініш беріңіз
Төлемге өтінішті МӘСҚ-ға eGov немесе ХҚКО арқылы беріңіз (не проактивті қызметке келісім беріңіз)
3-қадам: Төлемді күтіңіз
Төлем 10 жұмыс күні ішінде жүргізіледі
4-қадам: Ай сайынғы жәрдемақыларды алыңыз
Бала туғаннан кейін ай сайынғы төлемдерге өтініш беріңіз
Есептеу мысалдары
12 айдың орташа жалақысы = 300 000, демалыс 126 күн.
- • Негіз — ӘА төленген табыс: 300 000 − МЗЖ 30 000 = 270 000
- • 270 000 × 126 / 30 = 1 134 000
- • Төлемнен 10% МЗЖ ұсталады
Табыс 7 ЕТЖ шегінен жоғары.
- • 800 000 − МЗЖ 80 000 = 720 000 > 595 000/ай шегінен (2026 жылы 7×ЕТЖ)
- • 595 000 × 126 / 30 = 2 499 000
Асқынған немесе көпұрықты босану (2+): 126 орнына 140 күн (ҚР ЕК 99-бабы).
- • Жалақы 300 000, ӘА негізі 270 000
- • Коэффициент 140 / 30 = 4,667
- • 270 000 × 140 / 30 = 1 260 000
12 айдағы орташа жалақыны есептейміз
Төлемге құқық туған айдың алдындағы 12 күнтізбелік айда әлеуметтік аударымдар төленген табыс (жалақы минус 10% МЗЖ, Әлеуметтік кодекстің 245-бабы) алынады. 12-ге бөлінеді.
Орташа_табыс = Σ(жалақы − МЗЖ)_12ай / 12Табысты жоғарыдан шектейміз
Есепке алынатын табыс — айына 7 ЕТЖ-ден аспайды (2026 жылы — 595 000 ₸): одан жоғары әлеуметтік аударымдар есептелмейді (Әлеуметтік кодекстің 245-бабы). Төлемнің ең төменгі мөлшері жоқ.
Есепке_алынатын = min(Орташа, 7×ЕТЖ)Стандартты декреттік демалыс — 126 күн
Босануға дейін 70 күн + кейін 56 күн. Асқыну немесе көп ұрықты жүктілік кезінде мерзім ұзарады.
Сома = Есепке_алынатын × 126 / 30Кім төлейді
Төлемді МӘСҚ өз активтерінен тағайындап, тікелей алушының банк шотына аударады (Әлеуметтік кодекстің 78-бабы); өтініш — eGov немесе ХҚКО арқылы, не проактивті қызметке келісім. Сомадан 10% МЗЖ ұсталады (76-бап). ЖК мен өзін-өзі жұмыспен қамтығандар әлеуметтік аударым төлесе, дәл солай алады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Ресми дереккөздер:
Есеп ақпараттық сипатта. Төлемдердің нақты мөлшерлерін және есептеу шарттарын мемлекеттік органдарда (МӘСҚ, БЖЗҚ, әкімдік) растаңыз.
Сарапшы қатысуы
Калькуляторларды жасауға қатысқан Арнур Еркенбаев — қаржы және несиелеу сарапшысы, портал Zanimaem.kz. Оның тәжірибесінің арқасында барлық есептеу формулалары мен ұсыныстар Қазақстан банк секторының нақты тәжірибесіне сәйкес келеді.