Қысқаша жауап

ҚР-да жұмыстан босату жәрдемақысы (ЕК 131-бап): қысқарту, тарату немесе жұмыс берушінің шарт талаптарын бұзуынан қызметкердің жұмыстан шығуы кезінде — 1 орташа жалақы; өндіріс көлемінің төмендеуі экономикалық жағдайды нашарлатса — 2. Тараптардың келісімімен — келісім бойынша. Жұмыс іздеу кезеңіне төлем кодексте жоқ (жұмыссыздық бойынша әлеуметтік төлем — бөлек).

Жұмыстан шығу кезіндегі өтемақы калькуляторы

Еңбек шартын бұзу кезінде төлемдер мен өтемақыларды есептеу

Есептеу деректері

250,000 ₸
100,000 ₸3,000,000 ₸

Ұстауға дейінгі соңғы 12 айдағы орташа жалақы

Осы жұмыс берушіде жұмыс істеген толық айлар саны

Жұмыс кезеңінде пайдаланылған демалыс күндері

Маңызды ақпарат

Кез келген негізде жұмыстан шыққан кезде қызметкерге пайдаланылмаған демалыс күндері үшін өтемақы төленеді. Жұмыстан шығу жәрдемақысы қысқарту, тарату және жұмыс берушінің бастамасы бойынша төленеді.

Жалпы төлем

Қолға алатын сома
175 159 ₸
Демалыс өтемақысы:204 778 ₸
Жұмыстан шығу жәрдемақысы:0 ₸
Есептелген (брутто):204 778 ₸
Ұсталымдар:
МЗЖ (10%):-20 478 ₸
МӘМС (2%):-4 096 ₸
ЖТС (10%):-5 045 ₸
Жалпы ұсталымдар:-29 619 ₸

Толық есеп

Орташа күндік жалақы8 532 ₸

250 000 ₸ / 29.3 күн

Жиналған демалыс күндері24 күн
Пайдаланылмаған күндер24 күн
Демалыс өтемақысы204 778 ₸
Жұмыстан шығу жәрдемақысы0 ₸

Ұсталымдар есебі

МЗЖ (10%)20 478 ₸
МӘМС (2%)4 096 ₸
Стандартты шегерім (30 АЕК)-129 750 ₸
Салық салынатын табыс50 455 ₸
ЖТС (10%)5 045 ₸
Жалпы ұсталымдар29 619 ₸

Жұмыстан шығу кезіндегі қызметкер құқықтары

Заңнамалық негіз

  • • ҚР Еңбек кодексі, 23.11.2015 № 414-V
  • • 131-бап — Жұмыс жоғалтуға байланысты өтемақы төлемдері
  • • 96-бап — Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы

Қызметкер құқықтары

Қызметкер жұмыстан шыққан күні толық есеп алуға құқылы, оның ішінде пайдаланылмаған демалыс өтемақысы және жұмыстан шығу жәрдемақысы.

Төлеу мерзімі

Жұмыс беруші еңбек шарты тоқтатылған күнін 3 жұмыс күн ішінде қызметкермен толық есеп жүргізуге тиіс (ЕК 113-бап).

Анықтамалық ақпарат

  • АЕК 2026: 4 325 ₸
  • ЕАЖ 2026: 85 000 ₸
  • Жылына демалыс күндері: 24 күн

Жұмыстан шығу кезіндегі төлемдер құрылымы

Қолға
МЗЖ
ЖТС
МӘМС

Есептеу мысалдары

Сокращение штата, зарплата 250 000

Стаж 5 лет.

250 000 ₸ (1 среднемес.)
  • • Сокращение → 1 средняя зарплата (ст. 131 п. 1)
  • • + компенсация за неиспользованный отпуск
  • • Пособие по безработице — отдельно через ГФСС
Соглашение сторон

По договорённости.

По соглашению
  • • Кодекс минимум не устанавливает
  • • На практике 1-3 оклада — предмет переговоров
Ликвидация ТОО, зарплата 300 000

Закрытие компании.

300 000 ₸ (1 среднемес.)
  • • 1 средняя зарплата (ст. 131 п. 1)
  • • Те же правила, что при сокращении
1

Тип увольнения

Сокращение/ликвидация — особые правила. По соглашению сторон — по договорённости. За нарушение работником — без выплат.

2

Средний заработок

СДЗ × количество рабочих дней в месяце = 1 средняя зарплата.

Средняя_ЗП = СДЗ × Рабочих_дней_в_мес
3

Размер выходного пособия

Сокращение, ликвидация или увольнение работником из-за нарушения работодателем условий договора (ст. 131 п. 1 ТК РК) — 1 средняя зарплата. Снижение объёма производства, ухудшившее экономическое состояние работодателя (п. 2), — 2 средних. Трудовым, коллективным договором или актом работодателя может быть установлен больший размер (п. 3). Выплат «за период поиска работы» кодекс не предусматривает — это отдельное пособие по безработице через ГФСС.

Пособие = 1×СрЗП (сокращение/ликвидация) или 2×СрЗП (эконом. спад)
4

Налогообложение

И компенсация за отпуск, и выходное пособие облагаются одинаково: ОПВ 10% (база до 50 МЗП), ВОСМС 2% (база до 20 МЗП), ИПН 10% (15% с части свыше 8500 МРП/год) после стандартного вычета 30 МРП. С 01.01.2026 выходное пособие при сокращении/ликвидации больше не освобождается от ВОСМС (п. 4 ст. 29 Закона об ОСМС в ред. закона № 215-VIII). Исключение — выходное пособие госслужащих (ст. 432 НК РК).

На руки = Компенсация + Пособие − ОПВ − ВОСМС − ИПН

Жиі қойылатын сұрақтар

Жұмыстан шыққан кезде қызметкерге тиесілі: нақты жұмыс істеген уақыт үшін жалақы, пайдаланылмаған демалыс күндері үшін өтемақы, қысқарту/тарату/жұмыс берушінің бастамасы бойынша кемінде 1 орташа айлық жалақы мөлшерінде жұмыстан шығу жәрдемақысы.
Жоқ, өз еркімен жұмыстан шыққанда жұмыстан шығу жәрдемақысы төленбейді. Қызметкер тек жалақы мен пайдаланылмаған демалыс өтемақысын алады.
Орташа күндік жалақы × Пайдаланылмаған демалыс күндері. ОКЖ = Орташа айлық жалақы / 29.3. Пайдаланылмаған күндер = (24 × Жұмыс айлары / 12) — Пайдаланылған күндер.
ЕК 113-бабына сәйкес, жұмыс беруші еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін 3 жұмыс күн ішінде толық есеп жүргізуге тиіс.
Иә. Пайдаланылмаған демалыс өтемақысы да, жұмыстан шығу жәрдемақысы да бірдей салынады: МЗЖ 10% (база 50 ЕАЖ-ға дейін), МӘМС 2% (база 20 ЕАЖ-ға дейін) және ЖТС 10% (жылына 8500 АЕК-тен асатын бөлікке — 15%). 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қысқарту/тарату кезіндегі жұмыстан шығу жәрдемақысы МӘМС-тен босатылмайды (МӘМС туралы заңның 29-бабының 4-тармағы, ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің 24.10.2025 түсіндірмесі). Негізгі жұмыс орнындағы резиденттер үшін 30 АЕК стандартты шегерім қолданылады. Мемлекеттік қызметшілердің жұмыстан шығу жәрдемақысына ЖТС бойынша жеке жеңілдік бар (ҚР Салық кодексінің 432-бабы).

Есеп ақпараттық сипатта. Төлемдердің нақты мөлшерлерін және есептеу шарттарын мемлекеттік органдарда (ӘСМҚ, ЕЗТҚ, әкімдік) растаңыз.

Арнур Еркенбаев

Сарапшы қатысуы

Калькуляторларды жасауға қатысқан Арнур Еркенбаев — қаржы және несиелеу сарапшысы, портал Zanimaem.kz. Оның тәжірибесінің арқасында барлық есептеу формулалары мен ұсыныстар Қазақстан банк секторының нақты тәжірибесіне сәйкес келеді.

Жаңартылды: 11 маусым 2026