ҚР-да жұмыстан босату жәрдемақысы (ЕК 131-бап): қысқарту, тарату немесе жұмыс берушінің шарт талаптарын бұзуынан қызметкердің жұмыстан шығуы кезінде — 1 орташа жалақы; өндіріс көлемінің төмендеуі экономикалық жағдайды нашарлатса — 2. Тараптардың келісімімен — келісім бойынша. Жұмыс іздеу кезеңіне төлем кодексте жоқ (жұмыссыздық бойынша әлеуметтік төлем — бөлек).
Жұмыстан шығу кезіндегі өтемақы калькуляторы
Еңбек шартын бұзу кезінде төлемдер мен өтемақыларды есептеу
Есептеу деректері
Ұстауға дейінгі соңғы 12 айдағы орташа жалақы
Осы жұмыс берушіде жұмыс істеген толық айлар саны
Жұмыс кезеңінде пайдаланылған демалыс күндері
Маңызды ақпарат
Кез келген негізде жұмыстан шыққан кезде қызметкерге пайдаланылмаған демалыс күндері үшін өтемақы төленеді. Жұмыстан айырылуға байланысты өтемақы (ҚР ЕК 131-бабы): тарату, қысқарту және жұмыс берушінің шартты бұзуы себепті қызметкер кеткенде — 1 орташа жалақы; өндірістің азаюы кезінде — 2 орташа. Шартпен көбірек белгіленуі мүмкін.
Жалпы төлем
Толық есеп
250 000 ₸ / 20,6 жұмыс күні
Ұсталымдар есебі
Жұмыстан шығу кезіндегі қызметкер құқықтары
Заңнамалық негіз
- • ҚР Еңбек кодексі, 23.11.2015 № 414-V
- • 131-бап — Жұмыс жоғалтуға байланысты өтемақы төлемдері
- • 96-бап — Пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы
Қызметкер құқықтары
Түпкілікті есепті — пайдаланылмаған демалыс өтемақысын және, егер тиесілі болса, жұмыстан шығу жәрдемақысын — жұмыс беруші еңбек шарты тоқтатылғаннан кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей төлейді (ЕК 113-бабы 4-т.).
Төлеу мерзімі
Жұмыс беруші еңбек шарты тоқтатылған күнін 3 жұмыс күн ішінде қызметкермен толық есеп жүргізуге тиіс (ЕК 113-бап).
Анықтамалық ақпарат
- АЕК 2026: 4 325 ₸
- ЕТЖ 2026: 85 000 ₸
- Жылына демалыс күндері: 24 күн
Есептеу мысалдары
Өтіл 5 жыл.
- • Қысқарту → 1 орташа жалақы (131-бап 1-т.)
- • + пайдаланылмаған демалыс өтемақысы
- • Жұмыссыздық жәрдемақысы — МӘСҚ арқылы бөлек
Келісім бойынша.
- • Кодекс ең төменгі мөлшерді белгілемейді
- • Тәжірибеде 1-3 айлық — келіссөз мәні
Компанияны жабу.
- • 1 орташа жалақы (131-бап 1-т.)
- • Қысқарту кезіндегідей ережелер
Жұмыстан босату түрі
Қысқарту/тарату — ерекше ережелер. Тараптардың келісімі бойынша ЕК жұмыстан шығу жәрдемақысын белгілемейді — тек ол туралы уағдаласса. Бұзушылық үшін шығарғанда — жәрдемақысыз. Пайдаланылмаған демалыс өтемақысы кез келген негізде төленеді (96-бап 2-т.).
Орташа жалақы
ОКТ × айдағы жұмыс күндерінің саны = 1 орташа жалақы.
Орташа_Ж = ОКТ × Айдағы_жұмыс_күніШығу жәрдемақысының мөлшері
Қысқарту, тарату немесе жұмыс берушінің шарт талаптарын бұзуы салдарынан қызметкердің жұмыстан босауы (ҚР ЕК 131-бап 1-т.) — 1 орташа жалақы. Жұмыс берушінің экономикалық жағдайын нашарлатқан өндіріс көлемінің қысқаруы (2-т.) — 2 орташа жалақы. Еңбек, ұжымдық шартпен немесе жұмыс берушінің актісімен үлкенірек мөлшер белгіленуі мүмкін (3-т.). Кодекс «жұмыс іздеу кезеңіне» төлемді көздемейді — бұл МӘҚ арқылы берілетін бөлек жұмыссыздық жәрдемақысы.
Жәрдемақы = 1×ОрЖ (қысқарту/тарату) немесе 2×ОрЖ (эконом. құлдырау)Салық салу
Демалыс өтемақысы да, шығу жәрдемақысы да бірдей салық салынады: МЗЖ 10% (база 50 ЕТЖ-ға дейін), МӘМС 2% (база 20 ЕТЖ-ға дейін), ЖТС 10% (8500 АЕК/жылдан асқан бөлігіне 15%) стандартты 30 АЕК шегерімінен кейін. 01.01.2026-дан бастап қысқарту/тарату кезіндегі шығу жәрдемақысы енді МӘМС-тен босатылмайды (МӘС туралы Заңның 29-бап 4-т., № 215-VIII заң редакциясында). Ерекшелік — мемлекеттік қызметшілердің шығу жәрдемақысы (ҚР СК 432-бабы).
Қолға тиетін = Өтемақы + Жәрдемақы − МЗЖ − МӘМС − ЖТСЖиі қойылатын сұрақтар
Ресми дереккөздер:
Есеп ақпараттық сипатта. Төлемдердің нақты мөлшерлерін және есептеу шарттарын мемлекеттік органдарда (МӘСҚ, БЖЗҚ, әкімдік) растаңыз.
Сарапшы қатысуы
Калькуляторларды жасауға қатысқан Арнур Еркенбаев — қаржы және несиелеу сарапшысы, портал Zanimaem.kz. Оның тәжірибесінің арқасында барлық есептеу формулалары мен ұсыныстар Қазақстан банк секторының нақты тәжірибесіне сәйкес келеді.
Басқа калькуляторлар
Жалақы калькуляторы
Әлеуметтік төлемдер және еңбек қатынастары
Еңбекке уақытша жарамсыздық парағының калькуляторы
Әлеуметтік төлемдер және еңбек қатынастары
Жүктілік пен босану бойынша жәрдемақы
Әлеуметтік төлемдер және еңбек қатынастары
Жалдамалы қызметкерлер үшін ЖТС калькуляторы
Салық калькуляторлары